Geçen hafta bir müşterim telefon etti: "Hocam, internette gördüm, yapay zeka artık bizim yerimize yatırım kararı alıyormuş. Biz işsiz mi kalacağız?" dedi gülerek. Ben de güldüm tabii ama... İçimden "Keşke bu kadar basit olsa" diye geçirdim. Yapay zeka ve finans konusu gerçekten de gündemin en sıcak meselesi haline geldi.
On beş yılı aşkın süredir bu sektördeyim ve şunu söyleyebilirim: Teknoloji her geçen gün daha fazla hayatımıza giriyor. Ama işin doğrusu şu - hiçbir zaman tek başına karar verici olamaz. En azından şimdilik... (Kim bilir ilerisi için ne diyeceğiz)
Bu AI Meselesi Tam Olarak Ne? (Tecrübelerimden...)
Yani şöyle düşünün: Eskiden bir hisse senedini analiz etmek için saatlerce mali tablo incelerdik, haberleri okurduk, grafiklere bakardık. Şimdi yapay zeka tüm bunları saniyeler içinde yapıyor. Hem de sadece bir şirketin değil, yüzlerce şirketin verilerini aynı anda işleyebiliyor.
2019'da ilk defa böyle bir sistemle karşılaştım. Bir yabancı fonun Türkiye temsilcisi, AI destekli analiz sistemlerini göstermişti. İnanın o kadar etkilendim ki... Dakikalar içinde BIST 100'deki tüm şirketlerin fundamentallerini, teknik seviyelerini, hatta sosyal medya sentiment'ını analiz etmişti.
Kişisel bir deneyim:
Geçenlerde bir robo-advisor uygulaması denedim. Altı ay boyunca benim manuel kararlarımla, AI'ın önerilerini karşılaştırdım. Sonuç? AI %12 kazandırmış, ben %8. Ama tabii ki bu her zaman böyle olmuyor.
AI'ın Bize Sağladığı Avantajlar (Gözlemlerim...)
Bu teknolojinin avantajlarını gözardı etmek büyük hata olur. Özellikle büyük veri analizinde insanlara kat kat üstün. İşte deneyimlediğim başlıca faydalar:
⚡ Hız ve Kapasitesi
Bir insan analist günde belki 5-10 şirketi detaylı inceleyebilir. AI sistemi aynı sürede binlerce şirketi analiz ediyor. Ve hiç yorulmuyor tabii.
📊 Çok Boyutlu Analiz
Mali tablolar, haberler, sosyal medya, makroekonomik veriler, hatta uydu görüntüleri... Hepsini aynı anda değerlendiriyor.
Diğer Önemli Avantajlar:
Duygusal Kararlara Kapılmaz
Piyasa çakılırken panik yapmaz, yükselirken heyecanlanmaz. Soğukkanlı kalır.
24/7 Çalışır
Gece yarısı Tokyo'da, sabah New York'ta... Sürekli piyasaları takip eder.
Pattern Recognition
İnsanın göremeyeceği karmaşık kalıpları tespit edebilir.
Sürekli Öğrenir
Her işlemden sonra kendini geliştiriyor, hatalarından ders çıkarıyor.
Ama Her Şey O Kadar da Parlak Değil... (Yaşadığım problemler)
Tabii ki bu teknoloji mükemmel değil. Ben de birkaç kez AI'ın tavsiyelerine uydum ve fena yanıldım. İşte AI'ın zayıf noktaları neler:
⚠️ Beklenmedik Olayları Öngörememesi
2020 Mart'ında COVID patladığında tüm AI sistemleri çuvalladı. Çünkü böyle bir pandeminin verilerini önceden görmemişlerdi. Benzer şekilde Rusya-Ukrayna savaşı başladığında da aynı durum...
Kişisel deneyim:
2022 şubatında AI sistemi Rus şirketlerini "güçlü al" tavsiyesi vermişti. Üç gün sonra savaş başladı ve hisseler çakıldı.
🔄 Diğer Önemli Sınırlamalar:
Black Swan Events
İstatistiksel olarak imkansız görünen ama büyük etki yaratan olayları tahmin edemiyor. 2008 krizi, Brexit gibi...
İnsan Psikolojisi
Korku, açgözlülük, FOMO... Bu duygusal faktörleri tam anlayamıyor. Halbuki piyasaları bunlar yönetiyor çoğu zaman.
Data Quality Sorunu
Yanlış veya eksik veri girerse, AI de yanlış sonuç çıkarır. "Garbage in, garbage out" durumu.
Şahsi görüşüm:
AI çok güçlü ama tek başına güvenilmez. Özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda, politik ve ekonomik belirsizlikler çok. Bu durumlarda insan sezgisi hâlâ çok değerli.
Türkiye'de AI Yatırım Sistemleri Nasıl? (Piyasadan gözlemler...)
Bu konuda Türkiye biraz geride kaldı diyebilirim. Ama son iki-üç yılda ciddi gelişmeler var. İşte piyasada gördüğüm durumlar:
🏦 Aracı Kurumların Durumu
İlerleyenler:
- • İş Yatırım - robo-advisor hizmeti var
- • Garanti BBVA - AI destekli analiz platformu
- • QNB Finans - algoritma odaklı portföyler
Henüz Başlangıçta:
- • Çoğu küçük aracı kurum
- • Geleneksel bankacılık yaklaşımı
- • Manuel analiz ağırlıklı
📈 BIST'te AI'ın Performansı (kendi gözlemlerim)
2022'den beri birkaç AI destekli fon takip ediyorum. Sonuçlar karışık açıkçası...
Türkiye'deki zorluklar:
• BIST verilerinin kalitesi bazen sorunlu oluyor
• Makroekonomik belirsizlikler AI'ı şaşırtıyor
• Yabancı çıkış-girişleri tahmin etmekte zorlanıyor
• Küçük piyasa olduğu için manipülasyon riski var
En İyi Çözüm: AI + İnsan Aklı (Benim stratejim...)
Yıllardır deneme-yanılma sonunda şu kanaate vardım: Ne sadece AI'a güvenilir ne de tamamen insan kararları yeter. Hibrit yaklaşım şu an için en mantıklısı.
🤝 Benim Kullandığım Hibrit Model
AI'ın Yapması:
- • Hisse senedi taraması ve filtreleme
- • Mali tablo analizleri
- • Teknik gösterge hesaplamaları
- • Risk metrikleri hesaplama
- • Portföy optimizasyonu önerileri
İnsanın Yapması:
- • Makroekonomik değerlendirme
- • Jeopolitik riskleri analiz
- • Sektörel görüş belirleme
- • Nihai karar verme
- • Risk toleransı ayarlama
Pratik Uygulama Örnekleri:
Hisse Senedi Seçimi
AI bana BIST 100'den en iyi 20 hisseyi getiriyor. Ben de bunları sektör bazında değerlendirip 5-6 tanesini seçiyorum. Son kararı ben veriyorum.
Portföy Ağırlıklandırma
AI optimum ağırlıkları hesaplıyor ama ben piyasa koşullarına göre bunları ayarlıyorum. Mesela seçim döneminde bankacılık ağırlığını azaltıyorum.
Risk Yönetimi
Stop-loss seviyelerini AI hesaplıyor ama ben volatilite dönemlerinde bunları daha geniş tutuyorum.
Gelecekte Ne Olacak? (Kişisel tahminlerim...)
Tabii ki kristal kürem yok ama... On beş yıllık tecrübemle şunları öngörüyorum:
Yakın Gelecek (2-3 yıl)
• Daha fazla aracı kurum AI hizmeti verecek
• Bireysel yatırımcı için erişilebilir robo-advisor'lar yaygınlaşacak
• SPK bu konuda düzenlemeler getirecek (umarım...)
• AI destekli analiz raporları standart hale gelecek
Orta Vadeli (5-10 yıl)
• Portföy yöneticilerinin çoğu AI destekli çalışacak
• Geleneksel analiz yöntemleri ikinci plana düşecek
• Kişiselleştirilmiş yatırım tavsiyeleri yaygınlaşacak
• İnsan faktörü danışmanlık seviyesine çekilecek
Uzun Vadeli (10+ yıl)
• Tam otomatik yatırım sistemleri (belki...)
• AI'ın AI'ı eğittiği dönem başlayacak
• İnsan müdahalesi sadece stratejik seviyede kalacak
• Piyasa mikroyapısı tamamen değişecek
Ama dikkat edilmesi gerekenler:
Bu gelişmeler çok heyecan verici ama aynı zamanda da riskli. Teknolojiye körü körüne güvenmek yerine, onu doğru kullanmayı öğrenmek gerekiyor. Sonuçta paranız size ait, kararlar da size ait olmalı.
