Geçen ay emekli bir müşterim "Hocam, maaşım kesildi ama giderlerim devam ediyor. Bu hisse senetlerinden aylık gelir elde edebilir miyim?" diye sordu. İşte bu soru beni temettü konusuna götürdü. Müşterilerimle çalışırken gördüm ki temettü meselesi çoğu kişinin kafasını karıştırıyor. Bazıları "yüksek temettü = kesin kazanç" zannediyor, bazıları da "temettü ödemek şirketin zayıflığı" diyor. Piyasalarda uzun yıllardır gözlemlediğim kadarıyla, gerçek bunların ortasında bir yerde.
Temettü Nedir? (Karmaşık Değil Aslında)
Temettüyü şöyle düşünün: Şirket kâr etti, bu kârın bir kısmını ortaklarına (yani hissedarlara) dağıtıyor. Siz de hissedarısınız, size düşen pay temettü. Basit mantık.
Müşterilerime hep şu örneği veriyorum: Bir pastaneye ortak oldunuz. Yıl sonunda kâr 100 bin lira oldu. "Hadi bu paranın yarısını ortaklara dağıtalım, yarısını da büyümek için işletmede bırakalım" dediler. İşte size düşen kısım temettü.
Tabii gerçek hayatta biraz daha karmaşık. Yönetim kurulu karar veriyor, genel kurul onaylıyor... Ama temel mantık bu.
Kişisel Deneyimim: İlk temettü aldığımda çok heyecanlanmıştım. "Para hesabıma yattı!" diye. Sonra öğrendim ki hisse fiyatı o kadar düşüyor temettü dağıtım günü. Mekanizma böyleymiş.
Temettü Verimi Nasıl Hesaplanır?
Çok basit formül: (Yıllık Temettü ÷ Hisse Fiyatı) × 100
Mesela hisse fiyatı 20 TL, yıllık temettü 1 TL ise temettü verimi %5. Yani 100 lira yatırım yaptınızsa yılda 5 lira temettü alacaksınız (teorik olarak).
Ama dikkat: Bu hesap geçmiş verilere dayanır. Gelecekte ne olacak belli değil. Şirket temettüyü artırabilir, azaltabilir, hatta hiç vermeyebilir.
İleriye Dönük Temettü Verimi
Analistler gelecek yılın temettü tahminini yapıyor, ona göre hesaplıyorlar. Bu daha anlamlı ama tabii ki kesin değil. Tahminin tutma garantisi yok.
Ben şahsen son 3-5 yılın ortalamasına bakıyorum. Daha gerçekçi resim veriyor.
Temettü Türleri: Hepsi Aynı Değil
Nakit Temettü
En yaygın türü bu. Doğrudan hesabınıza para yatırılır. Net, hesaplanabilir. Müşterilerimin favorisi.
Türkiye'de çoğu şirket bunu tercih ediyor. Vergi kesilir tabii - %15 stopaj var.
Hisse Temettü (Bedelsiz Hisse)
Para yerine yeni hisse verirler. Mesela 100 hisseniz varsa 10 tane daha verebilirler. Elinizdeki hisse sayısı artıyor ama toplam değer aynı kalıyor (en azından başlangıçta).
Vergi avantajı var - hisse satana kadar vergi yok. Bu nedenle bazıları tercih ediyor.
Özel Temettü
Şirket büyük bir satış yaptı, fazla nakit biriktirdi... İşte böyle durumlarda tek seferlik büyük temettü dağıtabilir. Sürpriz gibi oluyor, önceden tahmin etmek zor.
Pratik Bilgi:
Türkiye'de temettü genelde yılda bir defa veriliyor, mart-mayıs döneminde. Bazı şirketler ara temettü de veriyor ama yaygın değil.
Yüksek Temettü = İyi Yatırım mı?
Bu en büyük yanılgı. %15 temettü veren şirket gördünüz, hemen "harika yatırım" dediniz... Dur bir dakika.
Yüksek temettünün sebepleri olabilir:
Hisse fiyatı çok düştü: Temettü aynı ama hisse fiyatı yarıya indi, görünürde verim ikiye katlandı. Ama sermaye kaybınız var.
Şirket büyüyemiyor: Parayı işletmede verimli kullanamıyorsa hissedarlara dağıtır. Bu her zaman iyi şey değil.
Sektör sorunları: Bazı sektörler (telekomünikasyon gibi) olgun, büyüme sınırlı. Yüksek temettü verirler ama büyüme beklentiniz olmasın.
Temettü Tuzakları
Müşterilerimle çalışırken en çok gördüğüm hata bu. %20 temettü verimi gösterip "kesin yatırım" diye düşünüyorlar. Sonra ne olur? Temettü kesilir veya hisse fiyatı çakılır.
Temettü sürdürülebilir mi diye bakmak gerek. Şirketin kârı yeterli mi? Borcu çok mu? Nakit akışı temettü ödemesine yetiyor mu?
"İyi temettü şirketi kârını sürdürülebilir şekilde paylaşır, kötü temettü şirketi gelecekteki kazancını bugün dağıtır."
Hangi Şirketler Temettü Verir?
Olgun Sektörler
Bankalar, telekomünikasyon, enerji şirketleri... Bunlar genelde istikrarlı temettü verir. Çünkü hızlı büyüyemiyorlar, kârı dağıtmayı tercih ediyorlar.
Türkiye'de Garanti Bankası, Türk Telekom, Akbank gibi şirketler bu kategoride.
Holding'ler
Koç Holding, Sabancı Holding gibi yapılar genelde temettü verir. Çünkü portföy yönetimi yapıyorlar, nakit akışları var.
REİT'ler
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları kânunî olarak kârının çoğunu dağıtmak zorunda. Temettü arayan yatırımcıların favorisi.
Temettü Analizi Nasıl Yapılır?
Temettü Ödeme Oranı
Formül: (Temettü ÷ Net Kâr) × 100
%30-60 arası sağlıklı kabul edilir. %80'in üzerine çıkarsa dikkat - şirket kârının çoğunu dağıtıyor, büyüme için para kalmıyor.
Temettü Büyüme Oranı
Son 5-10 yılda temettü ne kadar artmış? Yıllık %10-15 artış güzel, %30-40 artış şüpheli (sürdürülebilir mi?).
Serbest Nakit Akışı
En kritik gösterge bu. Şirketin elinde temettü ödeyecek kadar nakit var mı? Borçlanarak temettü veriyorsa tehlikeli.
Altın Kural: Temettü oranı %8'in üzerine çıkmışsa iki kez düşünün. Ya hisse fiyatı çok düştü ya da temettü sürdürülebilir değil.
Temettü Yatırım Stratejileri
Temettü Büyüme Stratejisi
Her yıl temettüsünü artıran şirketlere odaklanır. Başlangıçta verim düşük olabilir ama zaman içinde büyür. Sabır gerektiren strateji.
Bu stratejiyi seviyorum çünkü enflasyonla mücadele ediyor. Temettü artışı enflasyonu geçerse gerçek gelir artışı sağlarsınız.
Yüksek Verimli Strateji
%6-10 arası verim veren şirketlere yatırım. Daha hızlı gelir ama risk de yüksek. Temettü kesilebilir.
Temettü Aristokratları
Son 25 yıldır kesintisiz temettü artıran şirketler. (Bu kavram daha çok ABD'de var, Türkiye'de böyle şirket sayısı az.)
Vergi Boyutu: Önemli Detay
Türkiye'de temettü geliri %15 stopaja tabi. Yani 100 lira temettü alırsan 85 lira elinde kalır.
Ama bazı istisnalar var: REİT'ler, girişim sermayesi şirketleri... Bunlarda stopaj oranı farklı olabilir.
Hisse temettüde (bedelsiz hisse) vergi yok - sattığınızda vergi ödüyorsunuz. Bu nedenle bazı şirketler bunu tercih ediyor.
Gerçek Dünya Örnekleri
GARAN (Garanti Bankası)
İstikrarlı temettü veren şirketlerden biri. Son yıllarda %4-6 arası verim sunuyor. Bankacılık sektörü olgun, düzenli kar ediyor.
Ama dikkat: Bankalar faiz döngüsünden etkilenir. Faizler düşerse kârları azalabilir, temettü de.
THYAO (Türk Hava Yolları)
Değişken temettü politikası var. İyi yıllarda yüksek temettü, kötü yıllarda hiç vermiyor. 2020'de pandemi yüzünden temettü kesildi.
Sektörel riskler yüksek şirketlerde temettü güvenilirliği düşük.
Risk Uyarısı: Sadece temettüye odaklı yatırım yapmayın. Şirketin işi kötüye giderse hem temettü kesilir hem hisse fiyatı düşer. İkili zarar!
Temettü Reinvestment (Yeniden Yatırım)
Aldığınız temettüyü harcamak yerine aynı şirketten daha fazla hisse almak. Compound faizi etkisi yaratır.
Matematik güçlü: %5 temettü verimi olan şirkette, temettüyü reinvest ederseniz 15 yılda paranız ikiye katlanır.
Tabii otomatik sistemler yok Türkiye'de (ABD'deki DRIP programları gibi). El ile yapmak gerekiyor.
Temettü vs Büyüme Hisseleri
Bu eski tartışma. Bazıları "temettü şart" diyor, bazıları "büyüme daha iyi" diyor.
Benim görüşüm: Yaşınıza ve hedeflerinize göre. Genç yaştaysanız büyüme hisseleri, emeklilik yakınıysa temettü hisseleri mantıklı.
Ama kesinlikle birini seçmek zorunda değilsiniz. Karışık portföy yapabilirsiniz - %70 büyüme, %30 temettü gibi.
Sonuç: Benim Yaklaşımım
On yıllık tecrübemde gördüm ki temettü önemli ama tek başına yeterli değil. Sadece temettüye bakmak, sadece büyümeye bakmak kadar hatalı.
Benim stratejim: Portföyümün %30-40'ını temettü veren şirketlere ayırıyorum. Ama bunlar kaliteli şirketler olmalı - sürdürülebilir temettü, güçlü bilanço, makul değerleme.
Temettü bana güven veriyor. Market düştüğünde bile temettü geliri devam ediyor (şirket kârlı olduğu sürece). Bu psikolojik rahatlık değerli.
Sizin de yaklaşımınız dengeli olsun. Temettü cazıp ama tuzaklı da olabilir. Her zaman araştırın, acele etmeyin.
Sık Sorulan Sorular
Temettü aldıktan sonra hisse fiyatı neden düşüyor?
Bu normal. Temettü ex-date günü hisse fiyatı temettü miktarı kadar düşer. Yani toplam değeriniz aynı kalır - bir kısmı nakit, bir kısmı hisse olarak.
Hangi tarihte hisse alırsam temettü hakkı elde ederim?
Ex-date'den (temettü hakkı kesilme tarihi) en az bir gün önce almış olmanız gerek. Bu tarihler KAP'ta açıklanır, takip edin.
%15'in üzerinde temettü veren şirket güvenilir mi?
Çok dikkatli olun. Ya hisse fiyatı çok düştü ya da temettü sürdürülemez. Şirketin mali durumunu, sektör dinamiklerini mutlaka araştırın.
Bedelsiz hisse ile nakit temettü arasında nasıl seçim yapmalı?
Vergi durumunuza bağlı. Nakit temettüde %15 stopaj var, bedelsiz hisseye vergi yok (satana kadar). Uzun vadeli yatırımcıysanız bedelsiz hisse avantajlı.
REİT'lerin temettü politikası nasıl?
Kânunî olarak kârlarının en az %20'sini dağıtmak zorundalar. Genelde %80-90'ını dağıtıyorlar. Düzenli gelir için iyi seçenek ama büyüme beklentiniz olmasın.
Temettü kesilirse ne yapmam gerek?
Panik yapmayın. Sebebini araştırın - geçici zorluk mu, kalıcı sorun mu? Şirketin geleceği parlaksa bekleyin, yapısal sorunlar varsa çıkmayı değerlendirin.
