EV/EBITDA oranı, şirketin piyasa değerini (Enterprise Value) faaliyet kârına (EBITDA) oranlayan bir değerleme göstergesidir. Şirketin operasyonel kârlılığına göre ucuz mu yoksa pahalı mı olduğunu anlamada kullanılır ve farklı sermaye yapısı...
Geçen hafta bir müvekkilim telefon etti: "Hocam şu şirketin F/K oranı 8, çok ucuz gibi. Alsam mı?" dedi. Sonra mali tablolarına baktık, şirketin boğazına kadar borcu vardı. F/K oranı ucuz gösteriyordu ama EV/EBITDA bambaşka bir hikaye anlatıyordu. İşte bu yazıda bu iki oranın arasındaki farkları ve hangisini ne zaman kullanacağınızı anlatacağım. Piyasalarda uzun yıllardır gözlemlediğim şey şu: İki oranı da bilmeden şirket değerlendirmek, tek gözle araba kullanmaya benziyor.
F/K (Price/Earnings) oranı, hisse fiyatını hisse başına kâra böldüğünüzde çıkan sayı. Yani: "Bu hisseyi alırsam, şirket bu kâr seviyesinde devam ederse kaç yılda parasını çıkarırım?" sorusunun cevabı.
Müşterilerimle konuşurken hep şu örneği veririm: 100 lira fiyatlı hisse, yılda 10 lira kâr ediyor. F/K = 10. Yani on yılda yatırımınız geri döner (teorik olarak). Basit ve anlaşılır, bu yüzden herkes kullanır.
F/K Formülü:
F/K = Hisse Fiyatı ÷ Hisse Başına Kâr (EPS)
EV/EBITDA ise biraz daha karmaşık ama çok daha gerçekçi. EV (Enterprise Value) şirketin toplam değeri, EBITDA ise faiz, vergi, amortisman öncesi kâr.
Neden daha gerçekçi? Çünkü şirketin borçlarını da hesaba katıyor. Şöyle düşünün: Bir ev alacaksınız. Evin fiyatı 500 bin lira ama üzerinde 200 bin lira kredi borcu var. Gerçek maliyetiniz ne? 700 bin lira!
EV/EBITDA Formülü:
EV/EBITDA = (Piyasa Değeri + Net Borç) ÷ EBITDA
İki şirket var, ikisi de aynı sektörde:
F/K = 10 | EV/EBITDA = 5
F/K = 8 | EV/EBITDA = 9
F/K oranına bakarsanız B şirketi daha ucuz görünür (8 vs 10). Ama EV/EBITDA'ya bakınca gerçek ortaya çıkıyor: B şirketi aslında çok daha pahalı (9 vs 5). Çünkü borçları hesaba katıldığında toplam değeri çok yüksek.
Müşterilerimle çalışırken edindiğim tecrübelerden şu önerileri çıkarttım:
Benim tavsiyem: İki oranı da birlikte kullanın. F/K hızlı tarama için, EV/EBITDA detay analiz için. Eğer iki oran çok farklı sonuçlar veriyorsa, altında bir hikaye vardır - araştırın!
Her sektörün kendine özel durumu var, tabi ki:
Genelde düşük borç, yüksek amortisman. F/K daha mantıklı olabilir.
Yüksek borç, sermaye yoğun. EV/EBITDA şart.
Orta seviye borç. İki oran da kullanılabilir, karşılaştırmalı bakmak önemli.
EV/EBITDA pek anlamlı değil. F/K ve PD/DD oranları daha mantıklı.
Yıllardır uyguladığım bir yöntem var. Şirket analizi yaparken şu adımları takip ediyorum:
Kişisel gözlemim şu: F/K ile EV/EBITDA arasında büyük fark varsa (ikiden fazla), genelde ilginç bir hikaye vardır. Bazen fırsat, bazen tehlike. Araştırmaya değer.
En büyük hata bu. Bir oran düşük diye hemen "ucuz" demeyin. Diğer metriklere de bakın: ROE, borç oranları, büyüme oranları...
Tek seferlik gelir/gider olan çeyreklerde oranlar yanıltabilir. "Normalized" (normalleştirilmiş) veriler daha sağlıklı.
Madencilik, çimento gibi döngüsel sektörlerde oranlar çok dalgalı olabilir. Ortalama değerlere bakmak daha mantıklı.
On yılı aşkın süredir piyasalarda gözlemlediğim şey şu: Hiçbir oran tek başına mükemmel değil. F/K hızlı ve pratik, EV/EBITDA daha kapsamlı ve gerçekçi.
Yatırım kararı alırken benim önerim:
Tabii ki kesin değil ama, her iki oranı da bilip doğru yerde kullanabilen yatırımcılar genelde daha başarılı oluyor. Çünkü şirketlerin "gerçek" durumunu daha iyi görebiliyorlar.
Son söz: F/K oranı şirketin "görünen" ucuzluğunu, EV/EBITDA gerçek ucuzluğunu gösterir. İkisini birden kullanın, hiçbirini tek başına kullanmayın!
EV = Piyasa Değeri + Toplam Borç - Nakit ve Menkul Kıymetler. Piyasa değeri hisse fiyatı x hisse adedi. Borçlar bilançodan alınır, kısa+uzun vadeli finansal borçlar. Nakit de düşülür çünkü satın alma durumunda bu nakit alıcının olacak.
EBITDA negatifse EV/EBITDA oranı anlamsız olur. Bu durumda EV/Satış oranı ya da başka metrikler kullanılır. Genelde büyüme aşamasındaki şirketlerde görülür bu durum. Zarar eden şirketler için değerleme farklı yöntemler gerektirir.
Bankacılık ve sigorta sektöründe EV/EBITDA pek kullanılmaz çünkü borç bu sektörler için farklı anlam taşır. Ayrıca çok yüksek amortisman olan sektörlerde (havacılık gibi) EBITDA gerçek nakit akışını yansıtmayabilir. Bu durumlarda sektöre özgü ratiolar daha mantıklı.
Sektöre göre çok değişir. Genel olarak gelişmiş piyasalarda F/K 12-18, EV/EBITDA 6-12 arası normal sayılır. Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda bu oranlar genelde daha düşük. Önemli olan mutlak rakamdan çok sektör ortalaması ile kıyaslama ve trend.
Borsa İstanbul'un resmi sitesinde temel ratiolar var. Ayrıca Is Yatirim, Garanti BBVA gibi yatırım bankalarının araştırma raporlarında bulabilirsiniz. Bloomberg, Refinitiv gibi profesyonel platformlar en kapsamlı veri sağlar. Investing.com gibi ücretsiz siteler de kısıtlı bilgi sunuyor.
Bu genelde yüksek faiz gideri veya vergi yükü olan şirketlerde görülür. EBITDA iyi ama net kâr düşük. Ya da yüksek amortisman var. Bu durumda şirketin borç yapısını ve finansman maliyetlerini incelemek gerekir. Bazen fırsat olabilir, bazen de borç yükü nedeniyle riskli olabilir.
10 yıllık deneyime sahip teknik analiz uzmanı. Borsa İstanbul ve küresel piyasalar konusunda uzmanlaşmış.
Borsaya yeni adım atanlar için hazırladığımız bu rehber, yatırım dünyasına sağlam bir başlangıç yapmanızı sağlayacak.
Yapay zekâ ve büyük veri, finansal kararları hızlandırır; verim sağlar ama öngörülemeyen durumlarda sınırlıdır, son karar yine insandadır.
DAO’lar, yönetimi akıllı kontratlar ve token oylarıyla dağıtır; şeffaflık sağlar ama kod hataları ve çıkar çatışmaları risk taşır.