Blog Yazısı
Ekofin blog yazısının tam metni, finans analizi ve yatırım içgörüleri.
Hisse, fon, sertifika veya kripto ara
Blog Yazısı
Ekofin blog yazısının tam metni, finans analizi ve yatırım içgörüleri.
Ekofin
110 görüntüleme
Geçen ay müşterilerimden biri "Hocam, ben bir hisse aldım, beş dakika sonra %3 düştü, sonra aniden %2 yükseldi. Bu nasıl oluyor?" diye sordu. Tabii hemen cevapladım: Algoritmik işlemler. Ama adam kafası karışık halde çıktı toplantıdan (ki haklı da). İşte bu yazıda, piyasaların görünmeyen kahramanı yani algo trading'i elimden geldiğince açıklayacağım.
Piyasalarda on yılı aşkın süredir çalışıyorum ve şunu söyleyebilirim: Artık piyasaları sadece insanlar değil, bilgisayarlar da yönetiyor. Hani şu eski günlerde tüccarların bağıra çağıra işlem yaptığı dönemler var ya... O günler geride kaldı. Şimdi işin yüzde seksenini robotlar yapıyor.
Yani şöyle düşünün: Siz evde kahvaltı ederken, bilgisayarlar sizin yerinize borsa işlemleri yapıyor. Algoritmik trading, önceden yazılmış kodlar sayesinde finansal piyasalarda otomatik alım-satım yapan sistemler. İşte bu kadar basit aslında.
Kendi deneyimlerime bakacak olursam... İlk başlarda ben de "Bu robotlar ne kadar etkili olabilir ki?" diye düşünüyordum. Ta ki 2018'de bir gün THYAO hissesinde (o zamanlar Türk Hava Yolları daha volatil'di) saniyede yüzlerce işlem yapıldığını görene kadar. Normal bir yatırımcının böyle bir hız yakalaması mümkün değil tabii.
Müşterilerle konuşurken şunu fark ettim - çoğu kişi algo trading'i bir tür "haksızlık" olarak görüyor. Ama gerçek şu: Bu teknoloji burada, kaçmamız mümkün değil. O halde onu anlamak lazım.
Tabii ki detaylı teknik kısımları burada anlatmam mümkün değil (zaten ben de yazılımcı değilim), ama ana mantığı şöyle:
Program sürekli piyasa verilerini izliyor (fiyat, hacim vs.)
Önceden belirlenmiş koşullar gerçekleşince otomatik işlem yapıyor
Risk yönetimi kuralları da kod içinde tanımlı oluyor
Farklı piyasalar arasındaki fiyat farkını kullanma
Sürekli alış-satış emirleri vererek likidite sağlama
Teknik analiz sinyallerine göre pozisyon alma
Not: Buradaki bilgiler benim yıllar içinde edindiğim tecrübelerden geliyor, kesin rakamlar değil tabii.
İşte asıl mesele burası. Yıllardır bu konuda müşterilerden gelen sorular benzer: "Bu robotlar bize haksızlık etmiyor mu?" Bak, dürüst olmak gerekirse... Hem evet hem hayır diyebilirim.
Eskiden AKBNK'ya 1000 lot emir verdiğimde saatlerce beklerdi. Şimdi saniyeler içinde gerçekleşiyor. (Tabii bu her zaman böyle olmuyor ama genel olarak durum bu)
Alış-satış farkları küçülmüş durumda. Bu da bizim işlem maliyetlerimizi düşürüyor.
Gece yarısı bile emirler çalışıyor, sabah kalktığımızda pozisyonlar gerçekleşmiş oluyor.
2020'de "flash crash" deneyimi yaşadım. TCELL hissesi 10 saniye içinde %8 düştü, sonra geri yükseldi. Stop-loss'um tetiklenmiş, ben de zarar etmiştim.
Bazen büyük algoritmalar küçük hisselerde suni hareketler yaratıyor. Özellikle BIST 100 dışındaki hisselerde bu durumu gözlemliyorum.
Klasik destek-direnç seviyeleri artık eskisi kadar güvenilir değil. Robotlar bu seviyeleri hızla aşabiliyor.
Müşterilerime hep şunu söylerim: "Bu sistemle savaşmaya çalışma, onunla birlikte çalış." Yani algoritmaların nasıl davrandığını anlamaya çalış, kendi stratejini ona göre düzenle.
Bu kısım çok önemli. Çünkü şikayet edip durmak yerine, bu yeni düzene adapte olmak zorundayız. İşte yıllardır denediğim ve işe yaradığını gördüğüm stratejiler:
Sabah 09:30-10:30 arası ve kapanış öncesi son yarım saat... Bu saatlerde algo'lar en aktif. Bu dönemlerde büyük işlemler yapmaktan kaçınıyorum. (Tabii bazen mecbur kalıyoruz ama genel kural bu)
Eskiden %2'lik stop koyardım, şimdi %4-5 koyuyorum. Çünkü ani çakılmalar oluyor.
Tek seferde büyük pozisyon almak yerine, kademeli olarak girmeyi tercih ediyorum.
Teknik analiz yanıltıcı olabilir, o yüzden şirket fundamentallerine daha çok odaklanıyorum.
Günlük dalgalanmalara takılmak yerine, aylık-yıllık perspektif tercih ediyorum.
Tabii ki gelecek hakkında kesin konuşmak imkansız ama... On yıllık tecrübemle bazı tahminlerde bulunabilirim. Hem sektörden duyduklarım hem de kendi gözlemlerim şunu söylüyor:
Şu anki algoritmalar "basit" programlar. Ama yapay zeka entegrasyonu başladı bile. Gelecekte sistemler kendi kendini geliştiren robotlar haline gelecek. (Bu biraz ürkütücü tabii, ama gerçek bu)
SPK'nın bu konuda yeni düzenlemeler getireceğini tahmin ediyorum. Özellikle "circuit breaker" gibi koruma mekanizmaları genişletilecek. (En azından umudumdur...)
Eskiden sadece büyük fonların kullandığı algoritmik sistemler, şimdi bireysel yatırımcılara da açılıyor. Birkaç platform bu hizmeti vermeye başladı bile. Belki de "onlara yenilmek yerine onlara katılmak" mantıklı olacak.
Algoritmik trading kaçınılmaz bir gerçek. Buna direnmek yerine, bu yeni dünyada nasıl var olacağımızı öğrenmek daha mantıklı. Sonuçta piyasalar hep değişti, biz de adaptasyon göstermeyi öğrendik.
İşte bu kadar arkadaşlar. Algoritmik alım-satım sistemleri artık piyasaların ayrılmaz bir parçası. Buna alışmak zorundayız çünkü geri dönüş yok. Ama bu hiç de kötü bir şey değil aslında - doğru yaklaştığımız sürece.
Benim tavsiyem şu: Panik yapmayın, sistemi anlamaya çalışın, risk yönetiminizi güçlendirin. Ve en önemlisi - uzun vadeli düşünmeyi hiç bırakmayın. Robotlar hızlı ama biz akıllıyız. Bu avantajımızı kaybetmeyelim.
(Bu arada, eğer bu konularda soru işaretleriniz varsa, yorumlarda belirtebilirsiniz. Elimden geldiğince cevaplamaya çalışırım)
Hayır, bireysel emirleri görmüyorlar. Ama toplam emir defterini (order book) analiz edebiliyorlar. Yani 100 lot satış emrinizi tek başına görmezler ama benzer büyüklükte çok emir varsa bunu fark ederler. Bu yüzden büyük işlemleri bölerek yapmak mantıklı.
Benim gözlemlediğim kadarıyla, sabah 09:30-10:30 arası ve akşam 17:30-18:00 arası en yoğun dönemler. Ayrıca önemli haberler çıktığında (TCMB kararları, enflasyon verileri gibi) anında aktifleşiyorlar. Bu saatlerde ekstra dikkatli olmakta fayda var.
Evet, artık birkaç aracı kurum bu hizmeti veriyor. Ama dikkatli olun - bu sistemleri kullanmak için hem teknik bilgi hem de risk toleransı gerekiyor. İlk defa deneyecekseniz mutlaka küçük miktarlarla başlayın. Benim tavsiyem önce manuel trading'de deneyim kazanmak.
En etkili yol geniş stop-loss kullanmak. Eskiden %2-3'lük stop'lar yeterl
Ekofin'deki özelliklere erişmek için lütfen hesabınızı oluşturunuz.
Yorumlar yükleniyor...