Blog Yazısı
Ekofin blog yazısının tam metni, finans analizi ve yatırım içgörüleri.
Hisse, fon, sertifika veya kripto ara
Blog Yazısı
Ekofin blog yazısının tam metni, finans analizi ve yatırım içgörüleri.
Ekofin
132 görüntüleme
Ekofin.net • Finans ve Borsa Rehberi
Geçen ay ofisimizde genç analistlerden biri geldi yanıma, 'Hocam, bu FAVÖK hesaplarında kafam karışıyor sürekli' dedi. On yılı aşkın süredir piyasalarda çalışıyorum ama hâlâ bu tür sorularla karşılaşıyorum işte. Tabii ki anlayabiliyorum - FAVÖK ilk bakışta karmaşık görünebilir (özellikle de Türkçe kısaltmasıyla). Ama gerçekte şirketlerin mali durumunu anlamak için en kritik araçlardan biri.
Bu yazıda FAVÖK'ü en basit halinden başlayarak, pratik örneklerle açıklayacağım. Müşterilerimle çalışırken kullandığım yöntemleri de paylaşacağım tabii.
FAVÖK, yani 'Faiz, Amortisman, Vergi Öncesi Kâr' (İngilizce EBITDA - Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization), şirketin saf operasyonel performansını gösteren bir finansal gösterge. Yani şirket ana işinden ne kadar para kazanıyor sorusunun cevabı.
Piyasalarda uzun yıllardır gözlemlediğim şu: Yatırımcıların çoğu net kâra bakıp karar veriyor. Tabii ki yanlış değil ama eksik kalıyor. Çünkü net kâr, şirketin finansman yapısından (ne kadar borçlu), vergi politikalarından ve amortisman yöntemlerinden etkileniyor.
Diyelim ki aynı sektörde iki şirket var:
Net kâra bakarsanız A şirketi kötü görünebilir. Ama FAVÖK'e bakınca aslında operasyonel olarak B şirketinden daha iyi olabilir!
İki farklı yöntemle hesaplayabilirsiniz FAVÖK'ü:
FAVÖK = Net Kâr + Faiz Giderleri + Vergiler + Amortisman + İtfa Payları
FAVÖK = Faaliyet Kârı (EBIT) + Amortisman + İtfa Payları
Şahsen ben ikinci yöntemi tercih ediyorum - daha pratik geliyor bana. Ama hangisini kullanırsanız kullanın, sonuç aynı çıkacak tabii ki.
Geçen ay analiz ettiğim bir şirketin verilerini örnek olarak kullanayım (tabii gerçek rakamlar değil bunlar):
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Net Kâr | 750.000 |
| Faiz Giderleri | 125.000 |
| Vergi Gideri | 200.000 |
| Amortisman | 180.000 |
| İtfa Payları | 45.000 |
| FAVÖK | 1.300.000 |
Gördüğünüz gibi, şirketin net kârı 750 bin TL iken FAVÖK değeri 1,3 milyon TL çıktı. Bu da demek oluyor ki şirket operasyonel olarak oldukça başarılı, ancak finansman maliyetleri ve vergiler kârını düşürüyor.
FAVÖK marjı, şirketin operasyonel verimliliğini gösterir. Formülü şu şekilde:
FAVÖK Marjı = (FAVÖK / Net Satışlar) × 100
Yukarıdaki örnekteki şirketin net satışları 8 milyon TL olsaydı, FAVÖK marjı %16,25 olurdu (1.300.000 / 8.000.000 × 100). Bu da orta düzeyde iyi bir oran sayılır.
Yıllar içinde farklı sektörlerdeki şirketlerle çalışırken gözlemlediğim ortalama FAVÖK marjları şu şekilde (tabii ki her şirket farklı, bunlar genel bir fikir için):
Müşterilerimle çalışırken FAVÖK'ü en çok şu alanlarda kullanıyoruz:
EV/FAVÖK çarpanı (Enterprise Value/EBITDA) yatırım dünyasında çok popüler. Mesela bir şirketin piyasa değeri + net borcu toplam 10 milyon TL ve FAVÖK'ü 2 milyon TL ise, EV/FAVÖK çarpanı 5x demektir.
Bu çarpan ne kadar düşükse, şirket o kadar 'ucuz' sayılır (tabii tek kriter bu değil, dikkatli olun).
Bankalar kredi verirken Net Borç/FAVÖK oranına bakar. Bu oran 3-4'ün üzerindeyse 'dikkat' moduna geçerler. Çünkü şirketin borçlarını ödeyebilmesi zorlaşabilir.
İki şirket karşılaştırırken çok kullanışlı. Özellikle biri çok borçlu diğeri az borçlu şirketleri karşılaştırırken - FAVÖK operasyonel performansı net gösterir.
Yıllar içinde FAVÖK kullanırken şu avantajlarını gözlemledim:
Operasyonel performansı net gösterir: Finansman yapısından bağımsız olarak şirketin ana işini ne kadar iyi yaptığını anlarsınız.
Uluslararası karşılaştırmaya uygun: Farklı ülkelerdeki vergi sistemleri ve muhasebe politikaları etkisini minimize eder.
Nakit yaratma kapasitesini vurgular: Şirketin gerçekte ne kadar nakit ürettiğine dair fikir verir.
Tabii ki her göstergenin eksi yönleri var. FAVÖK için de şunları unutmamalısınız:
Geçen yıl bir müşterim sadece FAVÖK'e bakarak bir şirkete yatırım yapmak istiyordu. FAVÖK güzeldi ama şirketin sürekli yeni makine almak zorunda olduğu bir sektördeydi. Sonunda gerçek nakit akışı çok farklı çıktı.
Piyasalarda edindiğim tecrübeye göre, FAVÖK'ü şu şekilde kullanmanızı tavsiye ederim:
Şirketin son 5 yıllık FAVÖK trendine bakın. Sürekli artıyor mu, düşüyor mu? Sadece bir yılın rakamına bakmak yanıltabilir.
Aynı sektördeki diğer şirketlerle karşılaştırın. FAVÖK marjı sektör ortalamasının üzerinde mi?
Net Borç/FAVÖK oranına bakın. 4'ün üzerindeyse dikkatli olun, şirketin borç yükü ağır olabilir.
FAVÖK'ü hiçbir zaman tek başına kullanmayın. Mutlaka serbest nakit akışı, net kâr marjı, ROE gibi diğer göstergelerle birlikte değerlendirin. Finansal analiz bir puzzle gibidir - tek parçaya bakarak bütünü anlayamazsınız.
Bu kadar yıl sonra şunu söyleyebilirim: FAVÖK gerçekten güçlü bir analiz aracı, ama sihirli değnek değil. Özellikle Türk piyasalarında, şirketlerin finansman yapıları çok farklı olduğu için FAVÖK'le karşılaştırma yapmak çok mantıklı.
Ama unutmayın - her zaman diğer göstergelerle birlikte kullanın. Ve tabii ki şirketin içinde bulunduğu sektörü, büyüme stratejisini, rekabet durumunu da göz önünde bulundurun.
Eğer yeni başlıyorsanız bu işe, FAVÖK hesaplamasını öğrenmenizi kesinlikle tavsiye ederim. Ama acele etmeyin, yavaş yavaş anlayacaksınız zaten.
FAVÖK operasyonel kazancı gösterirken, serbest nakit akışı gerçekte şirketin kasasına ne kadar para girdiğini gösterir. Serbest nakit akışında sermaye harcamaları ve işletme sermayesi değişimleri de hesaba katılır. Ben ikisini de birlikte kullanmayı tercih ediyorum - FAVÖK potansiyeli, serbest nakit akışı gerçeği gösterir diyebiliriz.
Bu tamamen sektöre bağlı. Yazılım şirketleri için %20'nin altı düşük sayılırken, perakende için %15 bile iyi olabilir. Önemli olan sektör ortalamasıyla karşılaştırma yapmak. Ayrıca trendin de önemli - düşen FAVÖK marjı rekabet artışı ya da maliyet kontrolsüzlüğü işareti olabilir.
Yine sektöre göre değişir ama genel olarak 8-12x arası makul sayılır. Büyüme şirketleri daha yüksek çarpanlarla işlem görebilir (15-20x), olgun şirketler daha düşük çarpanlarla (5-10x). Tabii ki çarpan ne kadar düşükse şirket o kadar 'ucuz' ama bunun arkasında bir sorun da olabilir, dikkatli olmak lazım.
Bu şirketin operasyonel olarak zarar ettiği anlamına gelir - yani ana işinden bile para kazanamıyor. Çok ciddi bir durum bu. Ya şirket yeni kurulmuş ve henüz büyüme aşamasında (startup'larda normal), ya da ciddi operasyonel problemleri var. Böyle şirketlere yatırım yapmak çok riskli, çok iyi bilmediğiniz sürece yaklaşmayın.
Tüm amortisman ve itfa paylarını dahil etmelisiniz - makine, bina, araç amortismanları, marka değeri itfası, yazılım itfası vs. Finansal tablolarda 'Amortisman ve İtfa Payları' başlığı altında toplu olarak gösterilir genelde. Eğer ayrı ayrı gösteriliyorsa hepsini toplamanız gerekir. Bazen dipnotlarda detayı bulabilirsiniz.
Holding şirketleri için FAVÖK biraz karmaşık olabiliyor. Çünkü gelir kaynakları bağlı şirket temettüleri, sermaye kazançları gibi finansal gelirler. Bu durumda konsolide FAVÖK'e bakmak daha mantıklı - yani tüm grup şirketlerinin toplu FAVÖK'ü. Ama tek başına holding şirketinin FAVÖK'ü çok anlamlı olmayabilir.
Ekofin'deki özelliklere erişmek için lütfen hesabınızı oluşturunuz.
Yorumlar yükleniyor...